Na een scheiding wil je vooral dat je kind zich veilig blijft voelen.

Toch kun je gedrag zien dat moeilijk te plaatsen is. Je kind vertelt minder na een weekend bij de andere ouder. Het raakt gespannen bij een wisselmoment. Of het probeert jou gerust te stellen terwijl het zelf verdrietig is.

Dat hoeft niet direct te betekenen dat er iets misgaat bij de andere ouder.

Soms probeert een kind vooral te voorkomen dat één van zijn ouders verdrietig, boos of teleurgesteld raakt. Het komt dan steeds meer tussen beide ouders in te staan.

Dat noemen we een loyaliteitsconflict.

Wat is een loyaliteitsconflict?

Een kind heeft van nature een band met beide ouders.

Die band verdwijnt niet wanneer ouders uit elkaar gaan. Ook niet wanneer er spanning is, ouders anders over de scheiding denken of nauwelijks nog met elkaar kunnen communiceren.

Een loyaliteitsconflict ontstaat wanneer een kind het gevoel krijgt dat het niet vrij van beide ouders mag houden.

Een kind kan bijvoorbeeld denken:

“Mag ik vertellen dat ik het leuk heb gehad bij papa?”

“Als ik naar mama wil, wordt papa dan verdrietig?”

“Ik zeg maar niets, dan ontstaat er geen ruzie.”

Het kind probeert daarmee niet één ouder af te wijzen. Het probeert de rust te bewaren en beide ouders te beschermen.

Dat is een verantwoordelijkheid die niet bij een kind hoort.

Hoe kan een kind tussen ouders komen te staan?

Een loyaliteitsconflict ontstaat niet alleen door openlijke ruzie.

Kinderen letten ook op kleine reacties. Een zucht wanneer de andere ouder wordt genoemd. Een gespannen gezicht na een overdracht. Of een stilte wanneer het kind enthousiast vertelt over wat het in het andere huis heeft gedaan.

Een kind kan in de knel komen wanneer:

• ouders negatief over elkaar praten;
• het boodschappen moet doorgeven;
• het wordt gevraagd wat er bij de andere ouder gebeurt;
• een ouder verdrietig of boos reageert op zijn enthousiasme;
• het het gevoel krijgt voor één ouder te moeten zorgen;
• afspraken steeds veranderen of tot conflict leiden;
• het wordt gevraagd waar het liever wil wonen.

Vaak gebeurt dit niet bewust. Ouders zitten zelf midden in verdriet, boosheid en onzekerheid.

Toch kan een kind die spanning voelen en zijn gedrag daarop aanpassen.

Hoe herken je een loyaliteitsconflict?

Kinderen kunnen meestal niet goed uitleggen dat zij zich verantwoordelijk voelen voor hun ouders.

Je merkt het eerder aan hun gedrag.

Een kind kan bijvoorbeeld:

• weinig vertellen over de tijd bij de andere ouder;
• gespannen raken voor of na een wisselmoment;
• sterk rekening houden met jouw stemming;
• één ouder proberen te troosten of beschermen;
• opvallend vaak zeggen dat alles goed gaat;
• zich terugtrekken of conflicten vermijden;
• ineens negatief praten over een ouder zonder goed te kunnen uitleggen waarom;
• last krijgen van buikpijn, hoofdpijn of slaapproblemen.

Eén signaal betekent niet direct dat er een loyaliteitsconflict is. Kijk vooral of gedrag vaker terugkomt en op welke momenten de spanning ontstaat.

Waarom is het belangrijk om dit vroeg te herkennen?

Wanneer een kind langere tijd tussen ouders in staat, kan het steeds voorzichtiger worden.

Het vertelt minder, houdt gevoelens voor zichzelf of probeert het iedereen naar de zin te maken. Daardoor krijgt het minder ruimte om gewoon kind te zijn.

Wachten tot je kind zelf aangeeft wat er speelt, werkt vaak niet. Kinderen willen hun ouders niet extra belasten en kunnen bang zijn dat eerlijk vertellen nieuwe spanning veroorzaakt.

Door vroeg te reageren, laat je merken:

“Jij hoeft dit niet op te lossen. Wij blijven de volwassenen.”

Wat kun je als ouder doen?

Je kunt de scheiding niet voor je kind wegnemen. Je kunt er wel voor zorgen dat het niet verantwoordelijk wordt voor de emoties en communicatie van de volwassenen.

Geef toestemming om van beide ouders te houden

Zeg niet alleen dat je kind naar de andere ouder mag, maar laat ook in je reactie merken dat het daar plezier mag hebben.

Bijvoorbeeld:

“Fijn dat jullie het leuk hebben gehad.”

“Je mag papa of mama altijd missen als je hier bent.”

Daarmee hoeft je kind zijn enthousiasme of gemis niet te verbergen.

Reageer rustig op verhalen over de andere ouder

Probeer neutraal en geïnteresseerd te luisteren.

Een vragende blik, scherpe opmerking of zucht kan voor jou klein lijken, maar voor je kind veel betekenen.

Je hoeft het niet eens te zijn met de andere ouder om ruimte te geven aan de ervaring van je kind.

Communiceer rechtstreeks met de andere ouder

Laat je kind geen afspraken, vragen of irritaties doorgeven.

Ook een ogenschijnlijk eenvoudige boodschap kan spanning geven:

“Zeg maar tegen mama dat…”

“Vraag papa maar waarom…”

Regel dit rechtstreeks, per mail, app of via een afgesproken communicatiekanaal.

Belast je kind niet met volwassen zorgen

Verdriet en boosheid na een scheiding zijn begrijpelijk. Bespreek deze emoties met een andere volwassene of een professional.

Je kind hoeft je niet gerust te stellen en hoeft niet te weten wie volgens jou schuld heeft aan de scheiding.

Maak afspraken voorspelbaar

Duidelijkheid over overdrachten, vakanties, school en contactmomenten geeft rust.

Hoe minder een kind hoeft af te wachten of er opnieuw discussie ontstaat, hoe veiliger de overgang tussen beide huizen voelt.

Wat als contact tussen ouders steeds escaleert?

Soms lukt rustig overleggen niet meer.

Ieder bericht leidt tot irritatie. Afspraken worden verschillend geïnterpreteerd en een overdracht voelt iedere keer gespannen. Ook wanneer jullie niet openlijk ruzie maken waar het kind bij is, kan het die spanning voelen.

Dan is het belangrijk om niet te blijven proberen op dezelfde manier.

Met duidelijke communicatieafspraken, meer structuur of een vorm van parallel ouderschap kan de directe spanning worden verminderd.

Het doel is niet dat jullie het overal over eens worden. Het doel is dat jullie kind niet langer tussen jullie communicatie terechtkomt.

Geef je kind de ruimte om kind te blijven

Loyaliteit aan beide ouders is normaal en gezond.

Het wordt pas zwaar wanneer een kind het gevoel krijgt dat liefde voor de ene ouder pijn doet bij de andere.

Door je kind niet te laten kiezen, rustig te reageren en volwassen communicatie bij de volwassenen te houden, geef je een belangrijke boodschap:

“Je mag van ons allebei houden. Jij hoeft voor niemand te zorgen.”

Merken jullie dat de communicatie blijft escaleren of dat jullie kind steeds meer spanning laat zien?

Bij Novida helpen we ouders om duidelijke afspraken te maken en de onderlinge communicatie zo in te richten dat kinderen niet tussen hen in komen te staan.

Verken in een vrijblijvend gesprek wat jullie kind nu nodig heeft om weer meer rust te ervaren.