Vertellen dat jullie gaan scheiden is voor veel ouders één van de moeilijkste momenten van het hele proces.
Je wilt eerlijk zijn, maar je kinderen niet belasten met volwassen problemen. Je wilt uitleg geven, terwijl je misschien zelf nog verdrietig, boos of onzeker bent.
De woorden hoeven niet perfect te zijn. Belangrijker is dat kinderen een rustige, duidelijke en gezamenlijke boodschap krijgen.
Wanneer vertel je kinderen dat jullie gaan scheiden?
Vertel het wanneer duidelijk is dat jullie echt uit elkaar gaan en er voldoende bekend is om de belangrijkste vragen van de kinderen te beantwoorden.
Wacht niet te lang wanneer zij al merken dat er spanning in huis is. Kinderen voelen vaak dat er iets speelt, ook als er weinig wordt gezegd. Zonder uitleg kunnen zij zelf gaan bedenken wat er aan de hand is.
Tegelijkertijd hoef je nog niet op iedere vraag een definitief antwoord te hebben. Zeg eerlijk wat al wel bekend is en wat jullie nog moeten uitzoeken.
Denk vooraf samen na over vragen zoals:
- Wie gaat waar wonen?
- Wanneer verandert de woonsituatie?
- Blijven school, opvang en sport hetzelfde?
- Wanneer zijn de kinderen bij welke ouder?
- Wat verandert er voorlopig nog niet?
Duidelijkheid geeft kinderen houvast.
Vertel het bij voorkeur samen
Het gezamenlijke gesprek waarin jullie de kinderen vertellen over de scheiding, wordt ook wel het paraplugesprek genoemd. De naam verwijst naar de boodschap die jullie als ouders samen boven de kinderen houden: onze relatie stopt, maar wij blijven samen verantwoordelijk voor jullie.
Wanneer dat veilig en mogelijk is, is het goed om het gesprek samen te voeren.
Daarmee laat je meteen zien dat jullie, ook al stopt de relatie, samen hun ouders blijven. Kinderen horen dan van beide ouders dezelfde boodschap en hoeven niet te twijfelen welk verhaal klopt.
Spreek vooraf af wat jullie willen zeggen. Het gesprek is niet het moment om uit te leggen wie de scheiding wilde, wat er in de relatie is misgegaan of wie volgens jullie schuld heeft.
Houd de boodschap eenvoudig:
“Wij hebben besloten dat we niet meer samen verdergaan. Dat heeft niets met jou te maken en jij hebt niets verkeerd gedaan. Wij blijven allebei jouw ouders, houden van jou en blijven goed voor jou zorgen.”
Gebruik woorden die passen bij de leeftijd van jullie kind. Jonge kinderen hebben vooral behoefte aan korte, concrete uitleg. Oudere kinderen en pubers willen vaak meer weten, maar hoeven nog steeds niet belast te worden met alle details.
Wat moeten kinderen vooral horen?
Kinderen stellen niet altijd direct alle vragen die in hun hoofd spelen. Toch willen zij meestal weten:
- Heb ik iets verkeerd gedaan?
- Blijven papa en mama allebei van mij houden?
- Moet ik kiezen?
- Waar ga ik wonen?
- Blijf ik op dezelfde school?
Zorg daarom dat in ieder geval deze boodschappen duidelijk zijn:
Het is niet jouw schuld
Kinderen kunnen een scheiding gemakkelijk op zichzelf betrekken. Zeg daarom expliciet dat zij niets hebben gedaan waardoor jullie uit elkaar gaan.
Wij blijven allebei jouw ouders
Jullie relatie verandert, maar het ouderschap blijft. Kinderen moeten weten dat zij niet één van hun ouders verliezen.
Je hoeft niet te kiezen
Laat kinderen voelen dat zij van beide ouders mogen blijven houden. Leg beslissingen over wonen en zorg niet bij hen neer.
Dit verandert en dit blijft hetzelfde
Vertel zo concreet mogelijk wat er gaat veranderen en welke vertrouwde dingen blijven. Dat maakt de nieuwe situatie beter te begrijpen.
Wat kun je beter niet zeggen?
Sommige uitspraken lijken misschien eerlijk, maar leggen veel verantwoordelijkheid bij een kind.
Vermijd bijvoorbeeld:
- “Papa wil bij ons weg.”
- “Mama heeft hiervoor gekozen.”
- “Bij wie wil jij het liefst wonen?”
- “Nu moet jij goed voor papa of mama zorgen.”
- “Alles blijft precies hetzelfde.”
Dat laatste is meestal niet waar. Er gaan dingen veranderen. Geef daarom geen zekerheid die je niet kunt waarmaken.
Zeg liever:
“Er gaan dingen veranderen en dat kan moeilijk zijn. Wij blijven voor jou zorgen en vertellen je steeds wat er gaat gebeuren.”
Geef ruimte aan iedere reactie
Kinderen reageren allemaal anders.
Het ene kind wordt verdrietig of boos. Een ander stelt vooral praktische vragen. Sommige kinderen zeggen weinig en gaan daarna spelen of naar hun kamer.
Er is geen juiste reactie.
Dwing een kind niet om direct te praten. Laat weten dat alle gevoelens er mogen zijn en dat vragen ook later gesteld mogen worden.
Bijvoorbeeld:
“Je hoeft nu niets te zeggen. Je mag altijd later terugkomen met vragen.”
Blijf ook na het eerste gesprek beschikbaar. Kinderen begrijpen de gevolgen van een scheiding vaak pas stap voor stap.
Eén gesprek is niet genoeg
Het eerste gesprek is het begin, niet het einde.
Nieuwe vragen ontstaan wanneer één ouder verhuist, de eerste wisseldag komt of een verjaardag anders wordt gevierd. Blijf daarom vertellen wat er gaat gebeuren en kom terug op eerdere uitleg.
Vraag niet alleen:
“Gaat het goed?”
Vraag liever:
- “Wat vind je op dit moment moeilijk?”
- “Is er iets wat je nog niet begrijpt?”
- “Waar maak je je zorgen over?”
- “Wat zou jou meer rust geven?”
Luister zonder het antwoord meteen te verdedigen of op te lossen.
Hulp bij het voorbereiden van het gesprek
Vinden jullie het lastig om te bepalen wat jullie vertellen of verwachten jullie dat emoties het gesprek overnemen?
Tijdens mediation kunnen we samen voorbereiden hoe jullie het nieuws aan de kinderen vertellen en welke boodschap zij nodig hebben. Daarna helpen we jullie ook bij afspraken over de zorgregeling en het ouderschapsplan.
Plan een vrijblijvende kennismaking en bespreek wat jullie kinderen nu nodig hebben.
